Een traditionele Groningse stamppot, Stopvarf!

Stopvarf is een bijzondere, ouderwetse stamppot die vooral bekend is uit Groningen. De stamppot wordt gemaakt van bruine bonen en kruimige aardappelen, vaak met uitgebakken spek voor een hartige smaak. Het is een eenvoudig gerecht dat goed past bij de traditionele Nederlandse keuken. De naam doet misschien denken aan stopverf: het mengsel van aardappelen en bruine bonen krijgt namelijk een stevige, wat grijzige bruine kleur. In Groningen wordt het gerecht ook wel stopvaarve genoemd. Het is een voorbeeld van de eenvoudige, voedzame maaltijden die vroeger in veel huishoudens op tafel stonden. Stopvarf is vooral lekker op koude dagen. Met een beetje spekvet wordt de stamppot heerlijk smeuïg en met wat augurk, zilveruitjes of piccalilly erbij krijgt de maaltijd een fris accent.

Voorbereiding15 min Bereiding30 min Totaal45 min
Een traditionele Groningse stamppot, Stopvarf!

Bereidingswijze

De bruine bonen voorbereiden

Beans 101: Cheap, Nutritious, and Super Healthy

Gebruik je bruine bonen uit blik of pot? Spoel ze dan af onder koud stromend water en laat ze goed uitlekken. Je kunt ze straks eenvoudig door de aardappelen stampen.

Gebruik je liever gedroogde bonen, laat ze dan een nacht in ruim koud water weken. Giet ze af en kook ze in vers water gaar volgens de aanwijzingen op de verpakking. Reken vaak op 1 tot 2 uur. Voeg zout bij voorkeur pas toe wanneer de bonen bijna gaar zijn.

De aardappelen koken

Schil de aardappelen en snijd ze in ongeveer even grote stukken. Spoel ze af en doe ze in een ruime pan. Voeg water toe tot de aardappelen net onderstaan en voeg eventueel een beetje zout toe.

Breng het water aan de kook en laat de aardappelen in ongeveer 20 minuten gaar worden. Prik met een vork in een stuk aardappel om te controleren of het zacht is.

Giet de aardappelen af en laat ze nog een minuutje uitdampen. Zo wordt de stamppot niet te waterig.

Het spek uitbakken

Doe de spekblokjes in een koekenpan en bak ze op middelhoog vuur goudbruin. Bij vet spek komt vanzelf voldoende vet vrij. Gebruik bij mager spek zo nodig een klein beetje boter.

Laat de spekjes rustig bakken tot ze knapperig zijn. Bewaar het bakvet: dat geeft de stamppot zijn karakteristieke, hartige smaak.

De stamppot maken

Stamp de gare aardappelen fijn met een stamper. Voeg de boter en een deel van de melk toe en roer tot een smeuïge puree ontstaat.

Schep vervolgens de bruine bonen door de aardappelpuree. Je kunt een deel van de bonen fijnstampen en de rest heel laten. Zo krijgt de stamppot een mooie, stevige structuur.

Voeg de uitgebakken spekjes toe en schenk er naar smaak een beetje van het spekvet bij. Meng alles goed door elkaar. Is de stamppot te droog, voeg dan beetje bij beetje wat extra melk toe.

Breng het geheel op smaak met peper en proef voordat je extra zout toevoegt. Het spek is immers al zout.

Serveren

Schep de stopvarf op warme borden en strooi de overgebleven spekjes eroverheen. Serveer het gerecht direct, bijvoorbeeld met zure augurken, zilveruitjes of een lepel piccalilly.

Zo zet je een ouderwetse, voedzame maaltijd op tafel die weinig opsmuk nodig heeft.

Variatie op dit recept

Stopvarf met rookworst

Wil je een extra stevige maaltijd? Serveer dan rookworst bij de stamppot. Snijd de worst in plakjes en leg ze op de stopvarf. Je kunt ook een deel van het spek vervangen door rookworst als je het gerecht iets minder vet wilt maken.

Stopvarf met gebakken ui

Bak twee gesnipperde uien langzaam goudbruin in een beetje boter of spekvet. Roer de uien door de stamppot of schep ze er vlak voor het serveren overheen. De lichtzoete smaak van de ui past heel goed bij de bruine bonen.

Vegetarische stopvarf

Laat het spek weg en gebruik een plantaardige boter. Bak eventueel vegetarische spekjes of champignons met een beetje peper en paprikapoeder voor een hartige smaak. Zo maak je een smakelijke vegetarische variant.

Tip van de kok!

Gebruik bij voorkeur kruimige aardappelen. Die laten zich gemakkelijk stampen en zorgen voor een mooie, stevige stamppot. Voeg de melk beetje bij beetje toe, zodat de stopvarf niet te dun wordt.

Een traditionele stopvarf mag best wat grof van structuur blijven. Stamp de bonen daarom niet allemaal fijn, maar laat er gerust een aantal heel. En bewaar wat uitgebakken spekjes om als laatste over de stamppot te strooien.